Không gian bản Mường mở ra trong vẻ đẹp khoáng đạt của núi đồi Tây Bắc, triền dốc và bản làng quần tụ. Những nếp nhà sàn nép mình bên sườn núi, ruộng nương trải dài theo thung lũng, nhịp sống yên bình của cộng đồng tạo nên nền cảnh dung dị mà giàu sức gợi. Trong không gian ấy, văn hóa Mường không hiện diện như một ký ức xa xưa, mà lại sống động trong từng sinh hoạt thường ngày, trong mỗi phong tục, nghi lễ và trong nếp sống của con người.

Bao quanh không gian văn hóa Mường là những điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu, nơi mỗi bản làng mở ra một câu chuyện riêng về bản sắc văn hóa. Từ Poom Coọng, Bản Lác, Bản Hắm đến Nậm Nghiệp và các bản làng người Mường ở vùng trung du Phú Thọ, mỗi điểm đến mang một sắc thái khác nhau, nhưng cùng chung mạch nguồn truyền thống. Đó là câu chuyện của những nếp nhà sàn nép mình bên triền núi, của trang phục thổ cẩm được gìn giữ qua bao thế hệ, của phong tục và nếp sinh hoạt cộng đồng vẫn hiện diện tự nhiên trong đời sống thường nhật. Du khách đến với các bản làng không chỉ để tham quan, mà còn để lắng nghe, khám phá và cảm nhận chiều sâu văn hóa trong từng không gian sống.

Hành trình khám phá du lịch cộng đồng

Hành trình qua các bản làng người Mường cũng là hành trình khám phá du lịch cộng đồng theo chiều sâu, nơi phát triển du lịch gắn chặt với đời sống và sinh kế của người dân. Những bản làng nằm ven sườn đồi, giữa thung lũng xanh mướt ở Phú Thọ hiện lên thanh bình, chậm rãi, không ồn ào. Ở đó, mỗi bữa cơm truyền thống, mỗi sinh hoạt thường ngày, mỗi câu chuyện về nguồn cội đều trở thành trải nghiệm văn hóa, giúp du khách hiểu hơn về con người, về mối quan hệ hài hòa giữa cộng đồng và thiên nhiên.

Dòng sông Đà xuất hiện như trục không gian xuyên suốt hành trình. Dòng nước xanh biếc uốn lượn giữa núi non hùng vĩ, vừa là cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, vừa là không gian văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống người Mường. Từ bao đời nay, sông Đà không chỉ cung cấp nguồn nước, phù sa, mà còn là tuyến giao thương, là chứng nhân lịch sử và là nguồn cảm hứng cho văn hóa, nghệ thuật dân gian.

Những điệu múa truyền thống với nhịp điệu khoan thai, mềm mại phản ánh sinh hoạt đời thường, khát vọng về cuộc sống yên vui, no đủ

Song song với cảnh sắc và không gian sinh tồn là đời sống văn hóa tinh thần phong phú của cộng đồng người Mường. Những điệu múa truyền thống với nhịp điệu khoan thai, mềm mại phản ánh sinh hoạt đời thường, khát vọng về cuộc sống yên vui, no đủ. Trong mỗi động tác, mỗi vòng xoay, hiện lên tinh thần cộng đồng, sự gắn bó giữa con người với bản làng và thiên nhiên.

Nghề dệt, thêu thổ cẩm hiện diện như một biểu tượng của sự khéo léo và tinh tế. Những hoa văn trên váy áo không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, mà còn hàm chứa tri thức dân gian và quan niệm về vũ trụ, về con người. Qua từng đường kim, mũi chỉ, người phụ nữ Mường gửi gắm câu chuyện về cội nguồn, về đời sống và về khát vọng gìn giữ bản sắc trong dòng chảy hiện đại.

Ẩm thực không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, mà còn gắn với nghi lễ, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng, trở thành cầu nối đưa du khách đến gần hơn với đời sống văn hóa người Mường

Một lớp văn hóa không thể thiếu là ẩm thực truyền thống, nơi hội tụ tinh hoa của núi rừng và tri thức bản địa. Những món ăn chế biến từ gạo nếp, rau rừng, cá suối, thịt nướng ống tre… mang hương vị mộc mạc mà đậm đà. Ẩm thực không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, mà còn gắn với nghi lễ, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng, trở thành cầu nối đưa du khách đến gần hơn với đời sống văn hóa người Mường.

Trong hành trình ấy, vai trò của cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm. Chính người dân là chủ thể bảo tồn và lan tỏa di sản, là người kể câu chuyện về bản sắc bằng chính đời sống của mình. Người già truyền dạy nghi lễ, kể chuyện nguồn cội; người trẻ học nghề truyền thống, tham gia hoạt động du lịch cộng đồng; tất cả cùng góp phần giữ cho văn hóa không bị mai một trước nhịp sống hiện đại.

Thông qua việc giới thiệu một cách hệ thống và giàu cảm xúc, video “Văn hóa Mường - Dấu ấn tinh hoa” không chỉ tôn vinh giá trị di sản, mà còn mở ra góc nhìn mới về tiềm năng phát triển du lịch văn hóa gắn với cộng đồng. Văn hóa trở thành nền tảng để xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù, nơi du khách không chỉ tham quan, mà còn được trải nghiệm, tìm hiểu và đồng hành cùng người dân trong việc gìn giữ bản sắc.

Trung tâm Thông tin du lịch