Thành phố Đà Nẵng. Ảnh: Huỳnh Nam Đông

Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao; có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn, thúc đẩy tiêu dùng, mở rộng thị trường dịch vụ, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, nâng cao vị thế và sức mạnh mềm quốc gia. Sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/01/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của du lịch có chuyển biến tích cực; hệ thống cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; thị trường du lịch ngày càng mở rộng; hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, hệ thống sản phẩm, chất lượng nguồn nhân lực, công tác quảng bá, xúc tiến và chuyển đổi số trong du lịch có nhiều tiến bộ. Du lịch đóng góp ngày càng quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy phát triển nhiều ngành, lĩnh vực khác, giải quyết việc làm, tạo sinh kế cho người dân.

Tuy nhiên, du lịch phát triển chưa thực sự bền vững, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu phát triển của đất nước. Nhận thức của một số cấp, ngành, địa phương về vị trí, vai trò, tính chất kinh tế tổng hợp, liên ngành, liên vùng của du lịch chưa đầy đủ; nguồn lực đầu tư chưa tương xứng; sản phẩm du lịch còn thiếu chiều sâu, sức sáng tạo, chưa tạo được nhiều giá trị gia tăng; năng lực quản trị điểm đến, mức độ ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chất lượng dịch vụ, năng lực doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch còn hạn chế. Sự phối hợp giữa các ngành, khả năng liên kết vùng chưa đồng bộ, chặt chẽ. Các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện chậm được tháo gỡ.

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu có nhiều biến động, các quốc gia phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặt ra yêu cầu linh hoạt ứng phó, đồng thời với chiến lược tiếp cận toàn diện, bền vững. Nhằm khơi thông mọi nguồn lực, đưa du lịch phát triển đột phá, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn, đòi hỏi Việt Nam phải có những quyết sách chiến lược và đồng bộ; ngành du lịch và cộng đồng doanh nghiệp phải thực sự đổi mới tư duy, cách tiếp cận và cách làm để chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị du lịch từ “số lượng” sang “chất lượng”, nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Quảng Ninh. Ảnh: Trần Anh Tuấn

Phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị

Chính vì vậy, với mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định 5 quan điểm chỉ đạo cần quán triệt thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả, bao gồm:

(1) Phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, là một động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng "hai con số"; lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh; phát triển dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

(2) Phát triển du lịch theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, tạo động lực phát triển thương mại, dịch vụ, giao thông vận tải, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, nông nghiệp, kinh tế số, kinh tế đêm và các ngành, lĩnh vực khác, vừa cộng hưởng nâng cao giá trị gia tăng, vừa bảo đảm sự gắn kết, phát triển bền vững các trụ cột kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường, củng cố quốc phòng an ninh, trật tự, an toàn xã hội, mở rộng ngoại giao văn hóa, hội nhập quốc tế.

(3) Tái cơ cấu ngành du lịch, chuyển mạnh mô hình phát triển từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh, sáng tạo; tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả trải nghiệm, năng lực cạnh tranh của sản phẩm du lịch, dịch vụ; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giải quyết tốt vấn đề lao động, việc làm và an sinh xã hội.

(4) Nâng cao năng lực quản trị du lịch theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số, quản trị theo dữ liệu gắn với quy hoạch không gian phát triển, mở rộng không gian sáng tạo, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

(5) Phát triển du lịch là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; doanh nghiệp là lực lượng tiên phong; Nhân dân là chủ thể tham gia và thụ hưởng; bảo đảm sự phối hợp liên ngành, liên vùng chặt chẽ, đồng bộ, hiệu quả; môi trường đầu tư kinh doanh du lịch bình đẳng, thuận lợi; huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế cho phát triển du lịch.

Đỉnh Fansipan, Lào Cai. Ảnh: Phạm Gia Chiến

Mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam là ngành kinh tế mũi nhọn đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP, giữ vững vị thế nhóm đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô và tốc độ tăng trưởng; phấn đấu đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa; đặt trọng tâm vào thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày; tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD. 

Phát triển mạnh 3 cực tăng trưởng du lịch Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng; 10 trung tâm du lịch trọng điểm; 20 khu du lịch quốc gia; 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh và sức cạnh tranh quốc tế; bảo đảm khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú du lịch. Toàn ngành tạo ra khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp.

Đồng thời, hình thành đồng bộ hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia, nền tảng số du lịch quốc gia.

Phấn đấu đến năm 2045, du lịch Việt Nam phát triển hiện đại, bền vững, khẳng định vai trò động lực của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp 14-15% GDP; thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới; phấn đấu đón 70 triệu lượt khách du lịch quốc tế.

8 nhóm giải pháp chiến lược: Khơi thông nguồn lực, kiến tạo không gian phát triển mới

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, mang tính toàn diện và có tính đột phá.

Giải pháp quan trọng đầu tiên được đưa ra là “Đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong phát triển du lịch”, yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên và Nhân dân quán triệt, nhận thức đầy đủ, sâu sắc và toàn diện về vị trí, vai trò của du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, là động lực quan trọng trong chuyển đổi, xây dựng mô hình tăng trưởng mới của đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm; đổi mới tư duy phát triển du lịch từ diện rộng, dựa vào số lượng, khai thác tài nguyên đơn thuần sang chú trọng mô hình phát triển theo chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, bền vững và giá trị gia tăng cao gắn với các sản phẩm giàu sáng tạo, trải nghiệm đặc sắc; đổi mới tư duy về quản trị du lịch theo hướng quản trị hệ sinh thái kinh tế dịch vụ tổng hợp, đồng bộ trong chuỗi giá trị.

Thứ hai là “Hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo đột phá chiến lược, phát huy và khơi thông nguồn lực phát triển du lịch”, trong đó tập trung xây dựng cơ chế, chính sách đột phá về mô hình du lịch mới như kinh tế chia sẻ, kinh doanh trên nền tảng số, kinh tế đêm, kinh tế ven sông, ven biển, tổ hợp du lịch - giải trí - văn hóa - thể thao; khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển du lịch thông minh, du lịch xanh và các mô hình kinh doanh số. Tiếp tục nghiên cứu chính sách thuận lợi về nhập cảnh, xuất cảnh của khách du lịch; mở rộng miễn thị thực song phương, áp dụng chính sách thị thực linh hoạt đối với các thị trường trọng điểm trên cơ sở bảo đảm quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Ngoài ra, bổ sung nguồn lực ngân sách nhà nước cho ngành du lịch phù hợp yêu cầu phát triển, phát huy Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch, bảo đảm vận hành linh hoạt, hiệu quả...

Thứ ba, về “Phát triển hạ tầng đồng bộ, hình thành các trung tâm du lịch có sức cạnh tranh cao”, tập trung phát triển hệ thống hạ tầng kết nối đa phương tiện từ các cửa ngõ quốc tế đến các vùng động lực, các trung tâm du lịch và khu du lịch quốc gia; nâng cấp cao tốc, đường ven biển, hành lang du lịch liên vùng; Ưu tiên hạ tầng dịch vụ đường biển có khả năng tiếp nhận tàu du lịch cỡ lớn, đưa Việt Nam trở thành điểm đến quan trọng trong hành trình du lịch tàu biển khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Phát triển các trung tâm du lịch nghỉ dưỡng biển, đảo chất lượng cao, có sức cạnh tranh quốc tế; Hình thành các trung tâm, phát triển thị trường mua sắm hàng hiệu có ưu đãi về giá (outlet) chuyên nghiệp theo chuẩn quốc tế.

Thứ tư, Nghị quyết yêu cầu “Phát triển thị trường, sản phẩm du lịch chất lượng cao, nâng cao hiệu quả kinh tế du lịch”, trong đó đẩy mạnh đầu tư nâng cao năng lực nghiên cứu thị trường, phân tích, dự báo xu hướng tiêu dùng và nhu cầu du lịch để phát triển sản phẩm, dịch vụ phù hợp với các thị trường trọng điểm và tiềm năng, tập trung thu hút khách du lịch có mức chi tiêu cao và lưu trú dài ngày. Nâng cao chất lượng nhóm sản phẩm du lịch y tế, chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, phát huy lợi thế y dược cổ truyền, nha khoa, spa và thẩm mỹ, hình thành các trung tâm du lịch y tế, nghỉ dưỡng và phục hồi sức khỏe đạt chuẩn quốc tế. Phát triển sản phẩm du lịch gắn với văn hóa ẩm thực đặc sắc, đa dạng vùng miền; hình thành hệ thống nhà hàng Việt Nam đạt chuẩn trong nước và quốc tế, nâng tầm và khẳng định thương hiệu ẩm thực Việt Nam trên bản đồ ẩm thực thế giới.

Thứ năm, “Tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác quảng bá, xúc tiến du lịch, nâng tầm thương hiệu du lịch Việt Nam”, trong đó tập trung xây dựng Chương trình xúc tiến du lịch quốc gia bảo đảm thông điệp thống nhất, chuyên nghiệp, gắn quảng bá du lịch với quảng bá hình ảnh quốc gia; Xây dựng Chương trình và mạng lưới Đại sứ du lịch số tại các thị trường mục tiêu trọng điểm; Xây dựng hệ thống dữ liệu nội dung gốc du lịch quốc gia Việt Nam đa ngôn ngữ, sáng tạo nội dung các kênh quảng bá, xúc tiến du lịch nhằm tạo nguồn tư liệu chính thống, đồng bộ; Tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch. Phát huy vai trò của các cơ quan đại diện Việt Nam, trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài và đại sứ du lịch trong quảng bá, xúc tiến du lịch.

Thứ sáu, với nhóm giải pháp về “Phát triển nguồn nhân lực, doanh nghiệp và cộng đồng du lịch đáp ứng yêu cầu phát triển mới”, Bộ Chính trị yêu cầu phát triển các tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, năng lực quản trị hiện đại, sức cạnh tranh quốc tế, giữ vai trò dẫn dắt. Xây dựng đội ngũ nhân lực du lịch đáp ứng yêu cầu cả về số lượng, chất lượng; hoàn thiện, đầu tư đồng bộ và quy hoạch mạng lưới cơ sở đào tạo nghề du lịch hiện đại đáp ứng yêu cầu của thị trường. Xây dựng cơ chế liên kết đào tạo trực tiếp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và các doanh nghiệp du lịch theo giáo trình, tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế có chính sách đãi ngộ đột phá để thu hút chuyên gia, nhân sự chất lượng cao đến làm việc tại các trung tâm, địa bàn trọng điểm du lịch.

Thứ bảy, Nghị quyết đặt ra trọng tâm về “Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển du lịch thông minh”, hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, đồng bộ, thống nhất, kết nối dữ liệu, nền tảng, dịch vụ và các chủ thể tham gia chuỗi giá trị du lịch. Xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia theo hướng kết nối, chia sẻ dữ liệu về hệ thống quản trị du lịch, quản lý tài nguyên du lịch,… giữa cơ quan quản lý nhà nước về du lịch từ Trung ương đến địa phương và các doanh nghiệp. Từng bước tích hợp vào nền tảng dữ liệu quốc gia dùng chung để giải quyết các vấn đề phối hợp liên ngành. Phát triển nền tảng số du lịch quốc gia tích hợp đa dịch vụ, đa tiện ích. Xây dựng và phát triển các mô hình số hóa, hỗ trợ tối ưu hóa vận hành và nâng cao trải nghiệm du khách tại các khu/điểm du lịch. Tăng cường ứng dụng các công nghệ như Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo để quản lý năng lượng, hệ thống tiết kiệm điện, nước thông minh tại các cơ sở lưu trú.

Thứ tám, đối với nhiệm vụ “Đổi mới phương thức quản trị du lịch, nâng cao chất lượng điểm đến du lịch xanh, thông minh, an toàn, bền vững”, Nghị quyết đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị du lịch hiện đại, bền vững thông qua cơ chế điều phối và liên kết đa ngành; Xây dựng, vận hành hệ thống điều hành du lịch thông minh quốc gia, các trung tâm điều hành du lịch thông minh và ứng dụng các công nghệ phân tích dữ liệu phục vụ dự báo, hoạch định chính sách, xúc tiến quảng bá và phát triển sản phẩm du lịch…; Thúc đẩy thương mại điện tử trong du lịch, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, xuyên biên giới; Tăng cường phối hợp liên ngành và địa phương trong bảo đảm an ninh, an toàn, cứu hộ cứu nạn, phòng chống thiên tai, dịch bệnh, quản lý hoạt động tại biên giới, hải đảo, vùng di sản và các sự kiện đông người; Nâng cao khả năng chống chịu, thích ứng của ngành du lịch trước những biến động lớn của khu vực và thế giới.

Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Lê Quang Thiện

Bước đệm tăng trưởng và kỳ vọng cất cánh trong kỷ nguyên mới

Thời gian qua, với các cơ chế, chính sách thuận lợi được các cấp có thẩm quyền ban hành, ngành du lịch đã có bước tăng trưởng đột phá. Năm 2025, Việt Nam đón 21,2 triệu lượt khách quốc tế, vượt xa con số 18 triệu vào năm 2019 thời điểm trước dịch, tăng 20,4% so với năm 2024, cao gấp 5 lần mức tăng trưởng bình quân toàn cầu. Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ phục hồi và tăng trưởng cao nhất trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Năm 2026, ngành du lịch đang hướng đến mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế, 150 triệu lượt khách nội địa, tổng thu đạt 1,125 triệu tỷ đồng.

Với những thành tựu đạt được, vị thế của ngành du lịch đối với sự phát triển kinh tế - xã hội đã và đang được định hình. Đến nay du lịch đã trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Sự tăng trưởng của du lịch đã tác động lan tỏa đến nhiều ngành, lĩnh vực khác; góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh xuất khẩu, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống, cải thiện diện mạo đô thị và nông thôn; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. 

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về "Phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới" mở ra một tầm nhìn phát triển mới với những mục tiêu cao hơn, cách tiếp cận toàn diện hơn và các giải pháp mang tính đột phá. Quan trọng hơn, Nghị quyết xác định phát triển du lịch theo hệ sinh thái kinh tế tổng hợp và có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Đây không chỉ là định hướng cho một chặng đường mới của ngành du lịch, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về vai trò của du lịch trong mô hình tăng trưởng mới của đất nước.

Toàn văn Nghị quyết

Trung tâm Thông tin du lịch